Hội thảo khoa học quốc gia “Phát triển con người Việt Nam trong giai đoạn mới: Cơ sở khoa học và định hướng chính sách”

Chủ trì Hội thảo gồm: PGS.TS. Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; GS.TS. Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Phó Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương; PGS.TS. Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch, Tổng thư ký Hội đồng Lý luận Trung ương; PGS.TS. Tạ Minh Tuấn, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm. Hội thảo có sự tham dự của gần 300 đại biểu là các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và hoạch định chính sách.

Quang cảnh hội thảo. Ảnh: BTC

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS. Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho biết, Đảng ta luôn xác định con người vừa là chủ thể, vừa là mục tiêu, đồng thời là động lực của sự phát triển. Tại Đại hội XIV, phát triển con người tiếp tục được đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển đất nước, với định hướng: Phát triển toàn diện con người Việt Nam về đạo đức, trí tuệ, ý thức dân tộc, trách nhiệm công dân, thượng tôn pháp luật, năng lực sáng tạo, thẩm mỹ, thể lực, kỹ năng sống, kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng số. Trong bối cảnh đó, việc tiếp tục làm rõ cơ sở khoa học và định hướng chính sách về phát triển con người có ý nghĩa cấp thiết.

PGS.TS. Đoàn Minh Huấn phát biểu khai mạc hội thảo. Ảnh: BTC

Phát biểu đề dẫn hội thảo, GS.TS. Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương cho biết, từ thực tiễn phát triển đất nước hiện nay và những biến đổi sâu sắc của thời đại, Đại hội XIV của Đảng đã có nhiều đổi mới và phát triển quan trọng về tư duy lý luận và định hướng chiến lược đối với sự nghiệp phát triển con người Việt Nam. Đại hội XIV đã chuyển đổi mạnh mẽ từ cách tiếp cận thiên về tăng trưởng kinh tế, chú trọng về số lượng sang cách tiếp cận đồng thời cả số lượng và chất lượng, trong đó chú trọng lấy chất lượng phát triển làm thước đo. Đại hội XIV cũng nhấn mạnh vai trò nền tảng của hệ giá trị văn hóa và hệ giá trị con người trong xây dựng phát triển con người.

GS.TS. Nguyễn Xuân Thắng phát biểu đề dẫn hội thảo.

Hội thảo gồm hai phiên. Phiên thứ nhất với chủ đề “Phát triển con người Việt Nam trong bối cảnh mới: Những vấn đề lý luận và thực tiễn” tập trung trao đổi các nội dung về phát triển con người Việt Nam; tiếp biến văn hóa và phát triển con người; phát triển con người, quyền con người và an ninh con người; vai trò của hệ sinh thái văn hóa và tác động của công nghệ số đối với phát triển con người. Phiên thứ hai với chủ đề “Định hướng, giải pháp phát triển con người Việt Nam toàn diện trong bối cảnh mới” trao đổi, đề xuất các định hướng và giải pháp về chính sách phát triển con người Việt Nam trong giai đoạn mới.

Thảo luận bàn tròn tại hội thảo. Ảnh:BTC

Trình bày tham luận tại hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương, Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam cho rằng, những thành tựu đạt được trong nhiều thập kỷ qua về giáo dục, y tế, an sinh xã hội, đời sống văn hóa và quyền tiếp cận các dịch vụ cơ bản tiếp tục là nền tảng quan trọng của phát triển. Tuy nhiên, bối cảnh chuyển đổi số, kinh tế sáng tạo, hội nhập quốc tế và cạnh tranh về tri thức đang đặt ra yêu cầu mới đối với năng lực tham gia và năng lực sáng tạo của con người. Văn kiện Đại hội XIV và Nghị quyết số 80-NQ/TW đã mở rộng cách tiếp cận đối với văn hóa và con người sau khi xác định văn hóa là nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh, trụ cột và hệ điều tiết của phát triển. Trong cách tiếp cận này, phát triển con người không chỉ gắn với nâng cao điều kiện sống, mà còn gắn với khả năng tham gia tạo lập giá trị, khả năng sáng tạo và khả năng chuyển hóa các nguồn lực văn hóa thành động lực phát triển.

Các tiếp cận phát triển năng lực, nhân học văn hóa và lý thuyết hệ sinh thái thống nhất quan điểm, năng lực sáng tạo của con người được hình thành, phát triển không tách rời môi trường xã hội. Con người phát triển trong quan hệ với gia đình, cộng đồng, thiết chế, giáo dục, ký ức văn hóa, môi trường công nghệ và các điều kiện tham gia xã hội. Chủ thể sáng tạo vì vậy cần được nhìn như kết quả của một quá trình xã hội – văn hóa, thay vì chỉ là năng lực cá nhân đơn lẻ.

PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương trình bày tham luận tại hội thảo. Ảnh: VICAST

Bàn luận về thành tựu và những vấn đề đặt ra về phát triển con người Việt Nam trong bối cảnh mới, TS. Nguyễn Đình Tuấn, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho rằng, cần phải thay đổi về cách tiếp cận đối với phát triển con người trong bối cảnh mới. Theo đó phát triển con người không chỉ quan tâm đến việc mở rộng cơ hội mà còn là nâng cao hiệu quả chuyển hóa cơ hội thành kết quả, năng lực của con người.

Phân tích về tiếp biến văn hóa và phát triển con người Việt Nam vượt qua các cú sốc văn hóa, PGS.TS. Phạm Duy Đức, nguyên Viện trưởng Viện Văn hóa và Phát triển, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh nhấn mạnh, phát triển con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới cần được đặt trong mối quan hệ hữu cơ với năng lực tiếp biến văn hóa. Việc xây dựng hệ giá trị định hướng, nâng cao năng lực văn hóa và năng lực số, phát huy vai trò của truyền thông và hoàn thiện các thiết chế xã hội là những điều kiện quan trọng để quá trình tiếp biến diễn ra theo hướng tích cực. Chỉ khi tiếp biến văn hóa trở thành một năng lực phổ quát và có định hướng, con người Việt Nam mới có thể không chỉ vượt qua các cú sốc văn hóa, mà còn chủ động biến chúng thành nguồn lực cho phát triển bền vững.

Phát biểu tổng kết và bế mạc hội thảo, GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam nhấn mạnh: Hội thảo đã cung cấp nhiều luận cứ khoa học có giá trị, góp phần làm sâu sắc thêm nhận thức lý luận và thực tiễn về phát triển con người Việt Nam trong bối cảnh phát triển mới; đồng thời cung cấp nhiều luận cứ khoa học quan trọng cho việc xây dựng và hoàn thiện chính sách phát triển con người Việt Nam trong thời kỳ mới, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Các đại biểu tham dự chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo. Ảnh: BTC

Hội thảo là diễn đàn trao đổi học thuật quý báu nhằm bổ sung luận cứ khoa học và thực tiễn phục vụ nghiên cứu, hoạch định và hoàn thiện chủ trương, chính sách phát triển con người Việt Nam theo hướng toàn diện, bao trùm, bền vững và thích ứng với những biến đổi nhanh chóng của thời đại. Cùng với sự lan tỏa thông tin và truyền thông, hội thảo còn góp phần nâng cao nhận thức về vai trò của phát triển con người trong bối cảnh mới hiện nay./.

Tin, Ảnh: BTC