Hội thảo khoa học “Bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa biển gắn với phát triển du lịch vùng Nam Trung Bộ”

Hội thảo nằm trong khuôn khổ Đề tài khoa học xã hội và nhân văn cấp quốc gia Nghiên cứu đề xuất mô hình du lịch gắn với bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa biển Nam Trung Bộ, mã số KC.09.16/21-30 thuộc Chương trình “Nghiên cứu khoa học và công nghệ phục vụ phát triển bền vững kinh tế biển” do TS Hoàng Thị Bình làm chủ nhiệm.

Quang cảnh hội thảo tại đầu cầu Hà Nội Viện VHNTTTDLVN.

Tham dự hội thảo, về phía Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam (VHNTTTDLVN) có Phó Viện trưởng PGS.TS Phạm Lan Oanh và Phó Viện trưởng TS. Hoàng Thị Bình. Về phía lãnh đạo các Bộ, Ban, Ngành có ông Hoàng Đức Mạnh – đại diện Quỹ phát triển Khoa học Công nghệ quốc gia, Bộ Khoa học & Công nghệ, TS. Nguyễn Thị Hoàng Lan – Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số và TS. Phạm Lê Thảo, Cục Du lịch quốc gia, Bộ VHTTDL.

Chủ trì hội thảo là GS.TS Từ Thị Loan và TS. Hoàng Thị Bình.

Về phía các chuyên gia, nhà khoa học và cơ sở đào tạo có GS.TS Từ Thị Loan – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa Thăng Long, GS.TS Đinh Khắc Thuân – Nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Hán Nôm, PGS.TS Đặng Văn Bài – Phó Chủ tịch Hội đồng di sản văn hóa quốc gia, PGS.TS Phạm Trung Lương – Viện Môi trường và phát triển bền vững, PGS.TS Nguyễn Đức Thắng – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Đông Á.

Hội thảo thu hút đông đảo các các nhà quản lý, chuyên gia và nhà khoa học tham dự.

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS Phạm Lan Oanh – Phó Viện trưởng VICAST cho biết, Việt Nam với hơn 3.000 km đường bờ biển, trong tiến trình lịch sử, biển không chỉ tạo dựng không gian sinh tồn, giao thương và phát triển kinh tế mà còn bồi đắp nên những giá trị văn hóa đặc sắc của cộng đồng cư dân ven biển, hình thành nên một lớp trầm tích văn hóa phong phú, góp phần làm nên bản sắc văn hóa Việt Nam. Trong bức tranh chung ấy, Nam Trung Bộ là một không gian văn hóa biển đặc biệt.

PGS.TS Phạm Lan Oanh – Phó Viện trưởng VICAST phát biểu khai mạc hội thảo.

“Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh phát triển kinh tế biển và phát triển công nghiệp văn hóa và du lịch chất lượng cao, di sản văn hóa biển không còn chỉ được nhìn nhận như đối tượng cần bảo tồn mà ngày càng được xác định là nguồn lực văn hóa quan trọng cho phát triển. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu cần có cách tiếp cận mới trong bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa biển: tiếp cận dựa trên mối quan hệ hài hòa giữa bảo tồn và phát triển; giữa lợi ích kinh tế với gìn giữ bản sắc văn hóa; giữa ứng dụng khoa học công nghệ với tôn trọng tri thức địa phương; giữa quản lý Nhà nước với quyền tham gia và hưởng lợi chính đáng của cộng đồng. Chỉ khi các yếu tố ấy được kết nối trong một cơ chế quản trị hiệu quả, di sản văn hóa biển mới thực sự trở thành nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững”, PGS.TS Phạm Lan Oanh nhấn mạnh.

Phát biểu đề dẫn hội thảo, TS. Hoàng Thị Bình - Phó Viện trưởng VICAST, chủ nhiệm đề tài nêu lên một số chủ đề cần được thảo luận và làm rõ trong hội thảo, đó là: tiếp tục làm rõ nội hàm của khái niệm “di sản văn hóa biển” trong bối cảnh Nam Trung Bộ; nhận diện đầy đủ hơn các giá trị tiêu biểu của di sản văn hóa biển Nam Trung Bộ; mối quan hệ giữa bảo tồn di sản và phát triển du lịch; những mô hình du lịch phù hợp với di sản văn hóa biển Nam Trung Bộ; vai trò của cộng đồng cư dân ven biển; yêu cầu liên kết vùng trong bảo vệ và phát huy di sản văn hóa biển Nam Trung Bộ; chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu di sản văn hóa biển như một nhiệm vụ chiến lược; cơ chế, chính sách và nguồn lực cho bảo vệ và phát huy di sản văn hóa biển.

TS. Hoàng Thị Bình - Phó Viện trưởng VICAST, chủ nhiệm đề tài phát biểu đề dẫn hội thảo.

Tiếp cận vấn đề di sản văn hóa biển như một nguồn lực chiến lược cho phát triển bền vững, PGS.TS Đặng Văn Bài – Phó Chủ tịch Hội đồng di sản văn hóa quốc gia nhận định, tiểu vùng văn hóa Nam Trung Bộ với cấu trúc “hướng biển – đa tầng – liên kết Đông – Tây – mở sáng tạo” đã đóng góp vào nền văn hóa Việt Nam một nét văn hóa đặc sắc, độc bản, không thể thay thế. Trong xu thế hội nhập hiện nay, việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Nam Trung Bộ không nên theo lối mòn của tư duy đóng băng hay khai thác thương mại thô bạo. Chỉ khi thấu hiểu bản chất đặc thù của Tiểu vùng văn hóa này, đặt cộng đồng bản địa vào trung tâm của mọi chính sách và sử dụng công nghệ như một công cụ kết nối, kho tàng di sản quý giá đó mới tỏa sáng và trở thành nguồn vốn chiến lược cho phát triển bền vững.

PGS.TS Đặng Văn Bài – Phó Chủ tịch Hội đồng di sản văn hóa quốc gia trình bày tham luận tại hội thảo.

Trong khi đó, nhóm tác giả PGS.TS Phạm Trung Lương – ThS Nguyễn Lê Bảo Vy qua khảo sát hệ thống di sản văn hóa biển ở vùng duyên hải Nam Trung Bộ đã nhận thấy vai trò quan trọng của di sản văn hóa với tư cách là tài nguyên du lịch văn hóa quan trọng cho phát triển du lịch nói chung và du lịch văn hóa nói riêng ở vùng này. Nhóm tác giả cũng đề xuất 6 giải pháp để bảo tồn, phát huy tiềm năng tài nguyên du lịch văn hóa biển gắn với phát triển du lịch.

PGS.TS Phạm Trung Lương trình bày tham luận tại hội thảo.

Ở một góc nhìn khác, TS. Nguyễn Anh Tuấn – Viện trưởng Viện Kinh tế du lịch cảnh báo, trong thời gian tới, nếu tiếp tục phát huy theo hướng khai thác cảnh quan, mở rộng hạ tầng và gia tăng lượng khách thiếu kiểm soát, Nam Trung Bộ có thể đánh mất những giá trị làm nên sự khác biệt. Nếu lấy di sản làm trục phát triển, cộng đồng làm chủ thể, quy hoạch làm công cụ bảo vệ, công nghệ làm phương tiện hỗ trợ, du lịch bền vững làm nguyên tắc quản trị, khu vực này có thể hình thành một mô hình phát triển du lịch mới không chỉ đẹp về cảnh quan mà còn xanh về môi trường và bền vững về sinh kế.

TS. Nguyễn Anh Tuấn – Viện trưởng Viện Kinh tế du lịch trình bày tham luận tại hội thảo.

GS.TS Từ Thị Loan – Viện trưởng Viện Nghiên cứu văn hóa Thăng Long nhận định, do tác động của quá trình đô thị hóa, toàn cầu hóa, biến đổi khí hậu và sức ép thương mại hóa trong hoạt động du lịch, nhiều loại hình di sản đang đứng trước nguy cơ mai một hoặc biến đổi, đòi hỏi phải có những giải pháp đồng bộ nhằm bảo vệ không chỉ di sản mà cả cộng đồng chủ thể, không gian văn hóa và môi trường sinh thái nơi di sản được hình thành và trao truyền. Từ cách tiếp cận di sản sống, di sản văn hóa biển Nam Trung Bộ cần được đặt trong mối quan hệ hài hòa giữa bảo tồn và phát triển.

GS.TS Từ Thị Loan – Viện trưởng Viện Nghiên cứu văn hóa Thăng Long phát biểu tại hội thảo.

Tại Hội thảo, nhiều ý kiến tham luận khác xoay quanh các vấn đề như xây dựng các sản phẩm du lịch đặc thù, tiêu chí lựa chọn mô hình du lịch, vai trò và giải pháp chuyển đổi số, mâu thuẫn giữa bảo tồn và phát triển… cũng được thảo luận đa chiều, theo hướng gợi mở nhiều giải pháp.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm sau khi kết thúc hội thảo.

Hội thảo khép lại với những kết quả thiết thực, đóng góp quan trọng vào việc hoàn thiện cơ sở khoa học và thực tiễn cho phát triển du lịch trên nền tảng giá trị văn hóa biển, đồng thời góp phần khẳng định văn hóa thực sự là nguồn lực nội sinh và động lực quan trọng cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước./.