Lễ bảo vệ luận án tiến sĩ cấp Viện cho NCS Hoàng Phúc Quý

Nghệ thuật trang trí kiến trúc thời Nguyễn được hình thành và phát triển trong một tiến trình lịch sử lâu dài, tạo nên diện mạo thẩm mỹ đặc trưng của mỹ thuật trang trí trên đất Huế. Hệ thống này không chỉ phản ánh trình độ kỹ thuật, tư duy tạo hình mà còn thể hiện quan niệm về vũ trụ, nhân sinh và những chuẩn mực thẩm mỹ của thời đại. Trong đó, kiểu thức “hóa” giữ vai trò quan trọng trong việc kiến tạo bản sắc riêng của mỹ thuật cung đình Nguyễn.

Quang cảnh Hội đồng.

Kiểu thức “hóa” là dạng thức tạo hình đặc thù, thể hiện sự chuyển hóa linh hoạt của các hình tượng gần gũi trong tự nhiên và đời sống thành những biểu tượng mang ý nghĩa thiêng liêng, cát tường, cao quý. Cách thức tạo hình này vừa làm phong phú nội dung biểu đạt, nâng cao hiệu quả thị giác, vừa cho thấy tư duy nghệ thuật giàu tính biểu tượng và khát vọng hướng tới cái đẹp, cái thiện trong thẩm mỹ cung đình thời Nguyễn.

Huế hiện lưu giữ tương đối đầy đủ những giá trị cốt lõi của di sản vật thể và phi vật thể gắn với triều Nguyễn. Mặc dù mỹ thuật thời Nguyễn tại Huế đã được nhiều học giả quan tâm nghiên cứu, kiểu thức “hóa” vẫn chưa được tiếp cận như một đối tượng chuyên sâu, độc lập và có hệ thống trong nghệ thuật trang trí kiến trúc cung đình. Từ khoảng trống đó, NCS Hoàng Phúc Quý lựa chọn đề tài này nhằm hệ thống hóa tư liệu, nhận diện các dạng thức biểu hiện, làm rõ đặc trưng và giá trị tạo hình; qua đó bổ sung cơ sở khoa học cho nghiên cứu mỹ thuật Nguyễn và hỗ trợ công tác bảo tồn di sản kiến trúc cung đình Huế.

Nghiên cứu sinh Hoàng Phúc Quý.

Về phương diện khoa học, luận án là công trình nghiên cứu chuyên biệt, tiếp cận có hệ thống nghệ thuật trang trí kiểu thức “hóa” dưới góc độ lý luận và mỹ thuật tạo hình. Kết quả nghiên cứu góp phần nhận diện các mô-típ trang trí, dạng thức bố cục, ý nghĩa biểu tượng và những lớp giá trị văn hóa truyền thống; đồng thời làm rõ đặc trưng của kiểu thức “hóa” trên cả phương diện hình thức trang trí và nội dung tư tưởng của hình tượng nghệ thuật. Qua đó, luận án khẳng định vai trò của kiểu thức này trong việc tạo nên dấu ấn riêng của nghệ thuật trang trí kiến trúc cung đình thời Nguyễn, bổ sung những nhận định và luận điểm khoa học phục vụ nghiên cứu mỹ thuật Nguyễn theo hướng chính xác, hệ thống hơn.

Hội đồng đánh giá luận án

Bên cạnh đóng góp về lý luận, luận án còn có ý nghĩa thực tiễn đối với công tác bảo tồn, trùng tu, phục chế và phục dựng trang trí kiến trúc trong Quần thể Di tích Cố đô Huế. Việc nhận diện đúng đặc điểm tạo hình, bố cục và ý nghĩa biểu tượng của kiểu thức “hóa” có thể góp phần bảo đảm tính chính xác, nguyên bản trong quá trình tu bổ di tích. Kết quả nghiên cứu cũng mở ra khả năng kế thừa, phát huy giá trị của kiểu thức “hóa” trong đời sống đương đại, nhất là khi vận dụng phù hợp vào các công trình kiến trúc tâm linh và kiến trúc dân gian.

Người hướng dẫn khoa học là PGS.TS Nguyễn Văn Dương.

Luận án có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo trong đào tạo, giảng dạy và xây dựng giáo trình về nghệ thuật trang trí kiến trúc, lý luận và lịch sử mỹ thuật; đồng thời góp phần giáo dục thế hệ trẻ ý thức trân trọng, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

Ngoài phần Mở đầu (10 trang), Kết luận (03 trang), Danh mục các công trình khoa học (01 trang), Tài liệu tham khảo (11 trang) và Phụ lục (118 trang), nội dung luận án gồm 03 chương:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và khái quát về đối  tượng nghiên cứu (45 trang).

Chương 2: Nhận diện nghệ thuật trang trí kiểu thức “hóa” trong kiến trúc cung đình thời Nguyễn tại Huế (62 trang).

Chương 3: Đặc trưng, giá trị nghệ thuật trang trí kiểu thức “hóa” trong kiến trúc cung đình thời Nguyễn tại Huế và vấn đề tiếp nối, ứng dụng trong đời sống đương đại (50 trang).

NCS chụp ảnh lưu niệm cùng các thầy cô.

Nghiên cứu sinh Hoàng Phúc Quý đã trình bày tóm tắt nội dung luận án trước Hội đồng chấm luận án. Sau khi nghe ý kiến đánh giá, phân tích của các phản biện khoa học, nghe ủy viên thư ký tổng hợp những ý kiến đóng góp của các nhà khoa học trong và ngoài Hội đồng về nội dung luận án, NCS Hoàng Phúc Quý đã trả lời câu hỏi của các thành viên trong Hội đồng. Kết quả, 100% thành viên có mặt tại Hội đồng bỏ phiếu tán thành, thông qua luận án và đề nghị công nhận học vị tiến sĩ chuyên ngành Lý luận và lịch sử mỹ thuật cho NCS Hoàng Phúc Quý./.