Tọa đàm Khoa học góp ý hoàn thiện Đề án bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch TP Hà Nội giai đoạn 2025–2030

PGS.TS Phạm Lan Oanh, Phó Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam và ông Bùi Duy Quang, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo thành phố Hà Nội đồng chủ trì Tọa đàm. Tham dự Tọa đàm có gần 70 đại biểu là các nhà khoa học, chuyên gia, đại diện cơ quan quản lý, chính quyền địa phương, doanh nghiệp du lịch, nghệ nhân và cộng đồng.

Tọa đàm lấy ý kiến đối với Báo cáo tổng hợp Đề án về cơ sở khoa học, thực trạng, nhiệm vụ, mô hình thí điểm, giải pháp và tổ chức thực hiện. Ban xây dựng Đề án trình bày sáu nhóm nội dung, trong đó đề xuất năm mô hình trọng tâm tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số của Hà Nội.

PGS.TS Phạm Lan Oanh – Phó Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam và ông Bùi Duy Quang – Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo thành phố Hà Nội Chủ trì buổi tọa đàm.

Định hướng thảo luận, ông Bùi Duy Quang đề nghị đánh giá số liệu khảo sát; xác định giá trị văn hóa cần ưu tiên; làm rõ vai trò chủ thể của cộng đồng, cơ chế hỗ trợ nghệ nhân, câu lạc bộ và tính khả thi của các mô hình.

Các ý kiến thống nhất bảo tồn phải là nền tảng, bảo đảm tính xác thực trước khi chuyển hóa văn hóa thành sản phẩm du lịch. Ông Nguyễn Mạnh Thản, Giám đốc Doanh nghiệp Du lịch Ao Vua, đề nghị phục dựng chính xác, xây dựng câu chuyện văn hóa và có chuyên gia hướng dẫn cộng đồng thực hành đúng truyền thống; đồng thời đào tạo kỹ năng phục vụ, phát huy cồng chiêng, dân ca, ẩm thực và du lịch cộng đồng.

Ảnh: Ông Nguyễn Mạnh Thản – Giám đốc Doanh nghiệp Du lịch Ao Vua, phát biểu tại buổi tọa đàm.

TS. Đỗ Thị Liên Vân, Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế Thành phố, nhấn mạnh liên kết vùng, liên ngành để hình thành chuỗi du lịch phía Tây Hà Nội; kết nối Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam, Vườn Quốc gia Ba Vì và điểm đến lân cận. Đại biểu đề xuất phát triển sản phẩm cây thuốc Nam gắn với chăm sóc sức khỏe và ứng dụng công nghệ trong quảng bá.

Phát huy vai trò cộng đồng và nghệ nhân là nội dung được quan tâm. Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị lồng ghép chính sách hỗ trợ, xác định nhu cầu đào tạo và tổ chức lớp học tại địa phương. Các nghệ nhân kiến nghị tăng cường truyền dạy cho thế hệ trẻ; duy trì câu lạc bộ; hỗ trợ cồng chiêng, địa điểm, kinh phí; xây dựng không gian văn hóa Mường; bảo tồn tiếng Mường, văn nghệ dân gian và ẩm thực truyền thống.

Ông Nguyễn Thế Vinh - Nghệ nhân ưu tú xã Yên Bài đóng góp ý kiến

Đại diện Tổng công ty Du lịch Hà Nội cho rằng doanh nghiệp lữ hành cần tham gia từ khâu khảo sát, thiết kế sản phẩm; phối hợp xây dựng quy chuẩn trải nghiệm, hạn chế thương mại hóa, sân khấu hóa di sản. Đồng thời, cần thúc đẩy hợp tác công – tư, hỗ trợ hạ tầng, đào tạo cộng đồng làm du lịch và tạo nguồn lực bảo tồn từ doanh thu.

Từ thực tiễn địa phương, đại diện xã Yên Bài nêu khó khăn về quy hoạch đất đai, chồng lấn đất rừng và cơ sở lưu trú. Đại diện xã Mỹ Đức đề nghị mở rộng liên kết với các địa phương lân cận, hình thành chuỗi sản phẩm quanh năm, hạn chế phụ thuộc vào một mùa du lịch.

TS. Đỗ Thị Liên Vân - Viện NC phát triển Kinh tế Thành phố phát biểu

Ông Nguyễn Văn Ngọc - Tổng công ty Du lịch Hà Nội phát biểu

Kết luận Tọa đàm, chủ trì đề nghị cập nhật chính sách hỗ trợ; rà soát tiêu chí lựa chọn mô hình; xác định nguồn lực, phương thức triển khai và cơ chế phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp, cộng đồng. Các ý kiến sẽ được tiếp thu để hoàn thiện Đề án có cơ sở khoa học, sát thực tiễn và khả thi.

Toàn cảnh buổi tọa đàm

Tọa đàm khẳng định bảo tồn văn hóa không phải giữ di sản trong trạng thái tĩnh, mà tạo điều kiện để di sản tiếp tục được thực hành, trao truyền trong cộng đồng; phát triển du lịch cần góp phần tạo nguồn lực cho bảo tồn và nâng cao sinh kế của chính các chủ thể văn hóa.

Lan Trần – Ban Nghiên cứu Du lịch