Đoàn công tác Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam làm việc tại xưởng tranh Dương Liễu Thanh (Trung Quốc)

Đoàn do PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương – Viện trưởng làm trưởng đoàn, cùng với TS. Trần Thị Minh Thu – Trưởng ban Nghiên cứu Nghệ thuật, Thư ký khoa học của đề tài và các thành viên là TS. Nguyễn Thị Hà Phương – Giảng viên Khoa Sân khấu, trường Đại học Sân khấu và Điện ảnh Hà Nội; Nguyễn Thị Lan Hương – Chuyên viên, Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia.

Tiếp và làm việc với Đoàn có bà Dương Văn (Yang Wen), Phó trưởng Xưởng Tranh Dương Liễu Thanh Thiên Tân, Phó Tổng biên tập, Phó Tổng giám đốc Công ty TNHH Nhà xuất bản Tranh Dương Liễu Thanh Thiên Tân; bà Vương Diễm (Wang Yan), Phó trưởng Bộ phận sáng tác và nghiên cứu tranh niên họa Xưởng Tranh Dương Liễu Thanh Thiên Tân, Nghệ nhân mỹ thuật thủ công mỹ nghệ cấp cao; bà Tô Lệ Nghiên (Su Li Yan), Phó trưởng bộ phận quản lý di sản phi vật thể Xưởng Tranh Dương Liễu Thanh Thiên Tân, Nghệ nhân mỹ thuật thủ công mỹ nghệ cấp cao; cùng các ông bà Hà Thư Nhiên (He Shu Ran), Tả Nguyệt (Zuo Yue), Tiêu Bằng (Jiao Peng) và Hác Vượng (Hao Wang) - Nghệ nhân mỹ thuật thủ công mỹ nghệ cấp cao, bộ phận quản lý di sản phi vật thể Xưởng Tranh Dương Liễu Thanh Thiên Tân.

Tranh năm mới Dương Liễu Thanh (Yangliuqing) ở Thiên Tân bắt nguồn từ cuối thời nhà Minh, được đặt tên theo nơi sản xuất và có lịch sử liên tục gần bốn trăm năm. Nội dung tranh phản ánh các phong tục tập quán dân gian, sự sùng bái thiên nhiên và các vị thần linh, cầu mong bình an, hạnh phúc. Ngoài ra, có nhiều bức tranh thể hiện phong phú những hình ảnh liên quan đến Tứ đại danh tác (bốn bộ tiểu thuyết kinh điển nhất) của văn học cổ điển Trung Quốc là Tam quốc diễn nghĩa, Thuỷ hử, Hồng lâu mộng, Tây du ký. Tranh của trấn Dương Liễu Thanh trở thành một bộ bách khoa toàn thư về đời sống dân gian, văn hóa Trung Quốc, ảnh hưởng sâu sắc đến rất nhiều thể loại tranh Tết khác trên đất nước Trung Quốc.

Năm 1949, ngay đầu thời kỳ thành lập nước Trung Hoa mới, Quốc vụ viện đã ban hành chỉ thị, đưa ra định hướng rõ ràng về vai trò của "tranh năm ới" trong lĩnh vực tuyên truyền văn hóa, giúp tranh Dương Liễu Thanh hồi sinh. Nó đã đảm nhận chức năng nghệ thuật trang trí cuộc sống mới, tuyên truyền tư tưởng mới và phổ biến văn hóa mới, trở thành một ví dụ sinh động về việc chính phủ Trung Quốc bảo vệ nghệ thuật dân gian và coi trọng sự đa dạng văn hóa của nhân loại. Năm 2006, với sự toàn vẹn của kỹ thuật, tính sinh động trong truyền thừa, sự phổ biến rộng rãi, cũng như sự đại diện độc đáo cho văn hóa năm mới của Trung Quốc, tranh khắc gỗ Dương Liễu Thanh đã được đưa vào danh sách các dự án di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia đợt đầu tiên do Quốc vụ viện công bố.

Xưởng Tranh Dương Liễu Thanh ở Thiên Tân là một điểm đến văn hóa nổi tiếng. Đây là nơi bảo vệ và phát huy, phát triển thành công dòng tranh dân gian Dương Liễu Thanh – một trong bốn dòng tranh khắc gỗ lớn của Trung Quốc.

Đoàn công tác của Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam đã được mời đi tham quan khu trưng bày triển lãm các tác phẩm tranh dân gian Dương Liễu Thanh qua các thời kỳ với các chủ đề khác nhau; các tác phẩm tranh đạt giải của học sinh Thiên Tân kế thừa phong cách và khai thác đề tài từ tranh dân gian Dương Liễu Thanh; đồng thời được tham quan khu làm việc ở bộ phận sáng tác và nghiên cứu tranh niên họa Xưởng Tranh Dương Liễu Thanh Thiên Tân; trải nghiệm tự tay bôi màu lên bản khắc gỗ và in một bức tranh Tết cho riêng mình.

Sau khi tham quan, hai bên đã có buổi toạ đàm, trao đổi làm việc với nhau. Bà Dương Văn cùng các nghệ nhân của Xưởng tranh đã trao đổi kinh nghiệm bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật tranh niên hoạ Dương Liễu Thanh qua việc xây dựng và phát triển Xưởng thành một không gian sáng tạo mang tính tích hợp: giữ gìn các tác phẩm tranh cổ được lưu truyền đến nay; sáng tạo tranh niên hoạ trên cơ sở kết hợp giữa dòng tranh niên hoạ Dương Liễu Thanh và quốc hoạ; đưa tranh niên hoạ Dương Liễu Thanh vào chương trình biểu diễn nghệ thuật; giáo dục nghệ thuật cho học sinh, sinh viên; quảng cáo di sản văn hoá Thiên Tân trong Diễn đàn kinh tế thế giới và ở các đường phố Thiên Tân vào dịp Tết; triển lãm tranh ở nước ngoài để quảng bá văn hoá dân tộc và địa phương… PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương cũng đã giới thiệu về tranh dân gian Việt Nam, trong đó có dòng tranh dân gian Đông Hồ mới được UNESCO công nhận là di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại cần được bảo vệ khẩn cấp với nét độc đáo ở chất liệu giấy điệp, đồng thời chia sẻ những hướng phát huy giá trị tranh dân gian Đông Hồ đã được thực hiện ở Việt Nam như dàn dựng vở múa ballet “Đông Hồ”, thiết kế mẫu in trang trí trong thời trang, đồ gia dụng, quà tặng… PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương nhấn mạnh: việc bảo vệ, phát huy nghệ thuật tranh ở Việt Nam chưa có được quy trình tích hợp mang tính tổng thể trên cơ sở gắn kết giữa bảo vệ di sản, giáo dục di sản, quảng bá di sản và phát triển công nghiệp văn hoá, sáng tạo. Những hoạt động ở Xưởng tranh Dương Liễu Thanh là kinh nghiệm hữu ích để Việt Nam tham khảo, học hỏi.

Trong không khí sôi nổi, cởi mở, buổi làm việc đã mở ra triển vọng tăng cường giao lưu nghệ thuật giữa hai bên trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Tin, ảnh: TS. Trần Thị Minh Thu – Ban Nghiên cứu Nghệ thuật