Lễ bảo vệ luận án tiến sĩ cấp Viện cho NCS Nguyễn Minh Kiên

Quang cảnh Hội đồng bảo vệ luận án tiến sĩ của NCS Nguyễn Minh Kiên

PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương, Viện trưởng Viện VHNTTTDLVN - Chủ tịch Hội đồng

Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm (NTCTPD) tọa lạc tại tỉnh Ninh Bình là di tích kiến trúc và nghệ thuật mang dấu ấn đậm nét sự giao thoa văn hóa giữa Phương Đông và Phương Tây, và là công trình đặc sắc về nghệ thuật trang trí (NTTT), đại diện cho một thời kỳ lịch sử đầy biến động. Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm được xây dựng vào cuối thế kỷ XIX, công trình là minh chứng cho quá trình bản địa hóa kiến trúc Công giáo trong không gian văn hóa truyền thống.

Khác với hầu hết các kiến trúc nhà thờ đặc trưng phong cách Gothique, Baroque, Romanesque, Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm xây dựng hoàn toàn bằng vật liệu và kỹ thuật truyền thống Việt Nam như gỗ, đất nung, mang đậm dấu ấn đình, chùa truyền thống với các họa tiết rồng, phượng, hoa sen, v.v. đường nét chạm khắc tinh xảo. Sự kết hợp tài tình giữa yếu tố trang trí Phương Tây với nét đặc trưng nghệ thuật Phương Đông tạo nên tổng thể hài hòa, độc đáo, là di sản văn hóa nghệ thuật mang tính biểu tượng, không chỉ đối với cộng đồng Công giáo mà còn đối với di sản kiến trúc Việt Nam.

Mặc dù vậy, các nghiên cứu chuyên sâu về nghệ thuật trang trí Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm khá ít, chủ yếu tập trung vào lĩnh vực kiến trúc hoặc lịch sử, chưa có nhiều tài liệu giải thích ý nghĩa hiện tượng văn hóa nghệ thuật độc đáo. Vì vậy, nghiên cứu nghệ thuật trang trí tại Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm sẽ góp phần bổ sung vào khoảng trống trong nghiên cứu mỹ thuật Việt Nam.

Từ cơ sở lý luận và thực tiễn trên, NCS lựa chọn đề tài Nghệ thuật trang trí nhà thờ Chính tòa Phát Diệm nhằm khẳng định đặc trưng và giá trị nghệ thuật, đồng thời là cơ sở khoa học cho công tác bảo tồn di sản và đóng góp một phần tư liệu nghiên cứu nghệ thuật trong giai đoạn từ cuối thế kỷ XIX đến thế kỷ XX.

NCS Nguyễn Minh Kiên

Luận án phân tích và hệ thống hóa các yếu tố trong nghệ thuật trang trí Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm, bao gồm phù điêu, hoa văn, chất liệu và kỹ thuật thi công, làm rõ đặc trưng NTTT trong bối cảnh giao lưu tiếp biến văn hóa giữa Phương Đông và Phương Tây tại Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm. Đánh giá giá trị văn hóa và lịch sử mỹ thuật của NTTT Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm, từ đó góp phần bảo tồn, phát huy di sản mỹ thuật dân tộc trong bối cảnh đương đại.

Về phương diện lý luận và lịch sử mỹ thuật: đề tài là công trình nghiên cứu chuyên biệt theo hướng tiếp cận nghệ thuật học thông qua nghiên cứu NNTT Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm, từ đó làm nổi bật đặc trưng và giá trị của NTTT Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm, tạo tiền đề cho hướng nghiên cứu tiếp theo.

 Về phương diện mỹ thuật học: luận án là công trình nghiên cứu chuyên sâu về lĩnh vực mỹ thuật, góp phần làm rõ đặc trưng và khẳng định giá trị của NTTT kết hợp Phương Đông và Phương Tây.

Về di sản văn hóa: luận án đưa ra đặc trưng NTTT Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm biểu hiện hình thức nghệ thuật truyền thống dân tộc, đồng thời thể hiện được giá trị đại diện cho mỹ thuật giai đoạn cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, quá trình giao lưu tiếp biến văn hóa tại Việt Nam.

Về mặt thực tiễn, Luận án cung cấp dữ liệu tham khảo cho nghiên cứu, đào tạo tại các Viện nghiên cứu, trường đại học ngành mỹ thuật, kiến trúc tại Việt Nam. Những tư liệu khảo cứu hình ảnh, minh họa, ký họa các đề tài, đồ án, họa tiết, hoa văn trang trí là nguồn dữ liệu kế thừa cho những nghiên cứu tiếp theo.

Hội đồng phản biện, đánh giá luận án

PGS.TS Nguyễn Văn Cương hướng dẫn khoa học

Ngoài phần Mở đầu (10 trang), Kết luận (03 trang), Tài liệu tham khảo (16 trang) và Phụ lục (144 trang), nội dung chính của luận án được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và khái quát về đối tượng nghiên cứu (48 trang)

Chương 2: Nội dung và hình thức nghệ thuật trang trí nhà thờ Chính tòa Phát Diệm (62 trang)

Chương 3: Đặc trưng, giá trị và luận bàn về nghệ thuật trang trí nhà thờ Chính tòa Phát Diệm (52 trang).

Nghiên cứu sinh Nguyễn Minh Kiên đã trình bày tóm tắt nội dung luận án trước Hội đồng chấm luận án. Sau khi nghe ý kiến đánh giá, phân tích của các phản biện khoa học, nghe ủy viên thư ký tổng hợp những ý kiến đóng góp của các nhà khoa học trong và ngoài Hội đồng về nội dung luận án, NCS Nguyễn Minh Kiên đã trả lời câu hỏi của các thành viên trong Hội đồng. Kết quả 100% thành viên có mặt tại Hội đồng đã bỏ phiếu công nhận học vị Tiến sĩ Lý luận và lịch sử mỹ thuật cho NCS Nguyễn Minh Kiên./.

NCS chụp ảnh lưu niệm cùng các thầy cô

Tin, ảnh: Lã Lương